Plezierdichten

Ik mag graag rijmen. Ik noem het geen dichten, want dat veronderstelt al snel een diepere, of in ieder geval serieuze boodschap. Wie tussen de regels leest krijgt vast wel iets mee over ‘essentiële levensvragen’ en andere hoogdravende thema’s. Maar voorop staat voor mij de uitdaging om iets leuks op papier te zetten. En als dat gelukt is, de lat weer iets hoger te leggen.

Daarbij wil ik de ‘rijmelarij’ ontstijgen. Dat betekent heel kritisch zijn. Perfectioneren en polijsten. Een tekst is nooit af, een gedicht kan altijd mooier en beter. Ook als het om het metrum gaat trouwens. Ik ben opgegroeid met Annie’s Fluitketeltje en Homerus’ Ilias. Het liefst schrijf ik dan ook in een soepele cadans.

Ergens tussen ‘dichten’ en ‘rijmelarij’ ligt ‘dichterij’. Ik denk dat ik het daar maar op houd. Het heeft ook iets ambachtelijks, als het ‘wrochten van een gedicht’.

 
Bundels

Mijn eerste bundel op papier is 12 december 2009 verschenen. Onder de titel ‘Op rijm en zo’ zijn uiteenlopende gedichten bijeengebracht, van light tot medium verse, vormvast en vrij.

2covers

Omdat ik de smaak te pakken had, heb ik meteen ook de bundel ‘In Muiden’ uitgebracht. Hierin vind je onder meer een Amudarium (Muider ABC-op-rijm) en een achttal schetsen van bezoekers van dit mooie stadje.

Beide bundels kun je hier (en nu) bestellen. ‘Op rijm en zo’ telt 50 pagina’s en kost € 7,95 plus € 2,00 verzendkosten. ‘In Muiden’ telt 32 pagina’s en kost € 6,95 plus € 2,00 verzendkosten. Bestel je beide bundels tegelijk, dan betaal je € 14,50 plus € 2,50 verzendkosten.

Mail je bestelling naar Dit e-mailadres is beschermd tegen spambots. U heeft Javascript nodig om het te kunnen zien. en maak het verschuldigde bedrag over op rekening nr. 34.31.50.441 t.n.v. Bas Holzhaus.

Bijgaand enkele voorbeelden uit beide bundels. Ik wens je alvast veel leesplezier!

 

Op rijm en zo

 

Het begin

Waar start zo’n rijm? Dat gaat vanzelf. Je leest iets in de krant: een rare zin, een formulering die je aandacht vangt. Je schrijft hem op. Je rijmt er op. Wat flodders, ongericht. En plotseling, dan loopt het. En dan heb je een gedicht.

Als eerste is er een idee,
een ‘grove aanzet voor’.
Dan volgt al spoedig regel twee
en zit je op het spoor.

Een leidend thema bieden is
erg handig voor ’t houvast.
Voor nu: ontstaansgeschiedenis.
Dat lijkt me wel gepast.

Zes woorden en alweer een zin:
gedichten groeien snel.
Maar dit is nog maar het begin
van ’t grote woordenspel.

Nu komt het er op aan, met wat
geduld en fantasie,
meer met je rijm te doen. Maar dat
gaat niet van een-twee-drie.

Want als je ‘hier’ iets anders schrijft,
dan moet ‘daar’ ook iets bij.
Je schaaft en schuurt. Wat overblijft:
de pure dichterij.

Een binnenrijm als opening?
Dat doet het altijd goed.
Het zorgt voor wat betovering
en voedt een goed gemoed.

Ook leuk is om de zin te on-
derbreken zoals hier.
Het resultaat is heel bijzon-
der en geeft ook wat zwier.

Wie woorden weeft, die weet het wel:
als al allittereert,
dan leest de lezer lekker snel
wat Leentje Lotje leert.

Vraag je ook af wat je wellicht
met het metrum doen kan.
Als de klemtoon andersom ligt
word je daar best moe van.

In kettingrijmen veins je dat
wat dichtkunst jou ontbeert.
Eerst later blijkt de meesterzet:
het eind is het begin.

getaLLen VIt een Chronogram
- Van Voor het tIIDVak IezVs -
VersLaan het Iaar Dat hII hIer kVVam
te LeVen, sChrIIVer Dezes

Het hoeft niet strak, het kan ook speels
kijk maar eens naar ‘email’.
Het is een leenwoord, net als 'rails’
- maar da’s maar een detail.

Maak dan een mooi acrostichon,
een letterdicht van faam.
Terwijl je leest wat ik verzon.
Aanschouw je hier een naam.

Nu volgt alleen nog op het eind
een steunende moraal:
het dichten is niet wat het schijnt.
We kunnen ’t allemaal.

 

Lees meer...
 
In opdracht

Eigenlijk is er niets leuker dan vrij voor je uit rijmen en al gaande, uit een wisselwerking tussen vorm en inhoud, een gedicht te zien ontstaan. Waarna je jezelf ook weer nieuwe uitdagingen kunt opleggen – binnenrijm, allitteratie, een bepaald metrum - met een nog mooier resultaat. Maar net zo goed zou je kunnen vertrekken vanuit beperkingen: een nauw omlijnde boodschap, een vast thema, een van tevoren gekozen stijl, een specifieke toon: rijmen in opdracht.

Denk bijvoorbeeld aan een lofdicht op een bedrijf (serieus of ironisch), een intermezzo in een jaarverslag, korte berijmde statements in een brochure of kalender, een gedicht bij een cadeau, jubileum of verjaardag. Of zelfs een licht alternatief voor een zware speech.

Inmiddels heb ik een aantal gedichten in opdracht geschreven, voor de krant van de Nationale Denktank 2009. Het thema waar deze groep excellente studenten zich over boog was energietransitie: "Hoe en door wie kan de consument aangezet worden om energie-efficiënte oplossingen en hernieuwbare decentrale energiebronnen te kiezen?" Dat was tevens het uitgansgpunt voor mijn gedichten. Twee daarvan vind je hieronder.
Wil je ook zoiets – of iets heel anders? Neem contact op.

 

Gedichten voor De Nationale DenkTank 2009

Neem eenentwintig slimmerds
van het energieke type.
Maak de DenkTank open
en gooi ze in het diepe.

Dompel ze in kennis.
Laat alles goed beschrijven.
Dan volgt al snel transitie:
een plan komt bovendrijven.

-----

Windturbine, warmtepomp
Isolatie, dubbel glas
Kleine auto, met de trein
Korter douchen, minder gas

Zonneboiler, waterkracht
Was ophangen, HRe
Biomassa, OV-fiets
Stand-by killer, LED

Gaat het om de duurzaamheid?
Je mag me alles vragen.
Geloof me, ik ben zelfs bereid
een groene snor te dragen.*

* Groene snor = logo en naam van een energiebesparingscampagne

 

-----

 

Gedichten over Diever

Om de mogelijkheden van 'rijmen in opdracht' wat te verkennen maakte ik eerder een aantal gelegenheidsrijmen over het mooie Drentse dorp Diever en de mensen die daar over waken.

 

Limerick

De jongerenwerkgroep in Diever
maakt sport en spel steeds attractiever.
Van alles te doen
op een speelwei zo groen.
Maar de jeugd heeft de bosjes veel liever.

Lees meer...
 
Rijmen, verzen en gedichten

Deze digitale bundel geeft je een idee van wat ik zoal berijmd en gedicht heb. Ik vul hem geregeld aan met oud en nieuw werk. 
Reacties, suggesties en ander commentaar zijn van harte welkom: Dit e-mailadres is beschermd tegen spambots. U heeft Javascript nodig om het te kunnen zien.

 

Poppenkast

Op de Dam van Amsterdam
Staat een poppenkast
Weten jullie, jongens, meisjes
Hoeveel daar ligt opgetast?

Naast een enkel aandeel slechts een
Jaaruitkering, vijf miljoen
Klein miljardje als reserve
En daar moet ze ’t maar mee doen

Op de Dam van Amsterdam
Staat een poppenkast
Weten jullie, jongens, meisjes
Hoeveel daar niet wordt belast?

Niet het rendementsvermogen
Niet de auto of het loon
Niet een schenking of successie 
Rijksbelasting? Niet de kroon

Op de Dam van Amsterdam
Staat een poppenkast
Weten jullie, jongens, meisjes:
Hoe is daar de zondelast?

Om een vage vliegtuigorder?
Om een huis in Mozambique?
Om een brievenbus op Guernsey?
Is dit soms een republiek?

Op de Dam van Amsterdam
Staat een poppenkast
Weten jullie, jongens, meisjes
Wie er op de poppen past?


Aan stoot

Ketsende klotsballen!
Diep prikken! Nabeurten!
Trekken! Masseren!
Losbandige stoot!

Ranzige sex? Nee, een
tienoverroodtoernooi.
Hier geeft de schone
biljartsport zich bloot.

 

Voor jou

Voor al die mooie jaren met z’n tweeën
Voor voor- en tegenspoed die is geweest
Voor lachen gieren brullen, heel het feest
Voor zware storm en metershoge zeeën

Voor al die nachten dat we samen vreeën
Voor alle bonje die ik heb gevreesd
Voor hartenpijn die niet zo snel geneest
Voor al je wilde plannen en ideeën

Jij bent mijn heel, mijn al, mijn ganse leven
Moet ik nog zeggen dat ik van je hou?
Je weet, ik zal je altijd alles geven
Dus dit gedicht is helemaal voor jou
En helemaal voor jou alleen geschreven
Nu moet ik nog wat maken voor m’n vrouw

 

Lees meer...